السيد الخامنئي

9

چهار كتاب اصلى علم رجال ( فارسي )

است و كتاب ابو محمد عبد الله بن جبلة بن حيان بن ابجر الكنانى ، ( متوفا به سال 219 ) « 5 » كه شيخ طوسى در كتاب رجال او را از اصحاب امام كاظم شمرده و نجاشى كتب متعددى از جمله كتابى در رجال را به دو نسبت داده است . برخى ديگر از كتب رجالى قرن سوم عبارتند از : رجال حسن بن على بن فضال ( متوفا به سال 224 ) كه گويا در عصر نجاشى ، معروف و شايد در اختيار خود او بوده است « 6 » ؛ كتاب رجال حسن بن محبوب ( متوفا به سال 224 ) به نام معرفة رواة الاخبار « 7 » و اين غير از كتاب ديگر اوست در مشيخه كه ابو جعفر اودى آن را به ترتيب نام رجال فصل‌بندى كرده است ؛ ديگر كتاب رجال ابراهيم بن محمد بن سعيد ثقفى « 8 » ( متوفا به سال 283 ) ؛ و كتاب رجال حافظ ابو محمد عد الرحمن بن يوسف بن خراش المروزى البغدادى « 9 » ( متوفا به سال 283 ) .

--> ( 5 ) . فهرست نجاشى ، چاپ سربى ، تهران 160 . اين تاريخ در قاموس الرجال به نقل از فهرست نجاشى 229 ضبط شده كه با مراجعه به دو نسخهء چاپى نجاشى و هم برخى كتب ديگر كه آن را از نجاشى نقل كرده‌اند مانند : الذريعه و تأسيس الشيعه ، اطمينان به وقوع اشتباه براى صاحب قاموس يا مامقانى صاحب رجال ( كه قاموس تقريبا حاشيه‌اى بر آن است ) حاصل مىشود . ( 6 ) . الذريعه ، ج 10 ، ص 89 . ( 7 ) . معالم العلماء . تأليف محمد بن على بن شهرآشوب ( متوفا به سال 588 ) چاپ عباس اقبال ص 28 . ولى در فهرست شيخ طوسى فقط از مشيخه يادشده و از اين كتاب ذكرى نرفته است . ( 8 ) . الذريعه ، ج 10 ، ص 147 . ( 9 ) . الذريعه ، ج 10 ، ص 154 .